Phân định rành mạch các chức năng cơ bản của tố tụng hình sự: Buộc tội, bào chữa và xét xử

BRANDCO LAWFIRM - Tăng cường tranh tụng trong tố tụng hình sự theo chủ trương mà Đảng đã đề ra thì cần phải phân định được rành mạch các chức năng cơ bản của tố tụng hình sự đó là buộc tội, bào chữa và xét xử. Cần phải tạo được cơ chế bảo đảm sự bình đẳng giữa bên buộc tội và bên bào chữa trong việc thực thi các chức năng buộc tội và bào chữa, nâng cao vai trò của người bào chữa trong các giai đoạn tố tụng...

Đẩy mạnh hoạt động tranh tụng trong tố tụng hình sự là nhiệm vụ quan trọng của cải cách tư pháp. Nội dung cơ bản của tranh tụng nhằm bảo đảm sự bình đẳng của bên buộc tội và bên bào chữa, phân định rõ ba chức năng buộc tội, bào chữa, và xét xử trong phiên toà xét xử vụ án hình sự. Như vậy, chủ thể thực hiện chức năng tố tụng này được tạo điều kiện bình đẳng trong việc bày tỏ và bảo vệ ý kiến của mình trong toàn bộ quá trình giải quyết vụ án. Đây không chỉ là cơ sở để bảo vệ quyền lợi của phía bị buộc tội mà việc tăng cường tranh tụng trong tố tụng hình sự còn có ý nghĩa rất quan trọng trong việc nâng cao tính dân chủ, công bằng trong quá trình giải quyết vụ án.

Mục tiêu tăng cường tranh tụng trong hoạt động tố tụng hình sự đã được xác định là một trong những vấn đề quan trọng nhất của cải cách tư pháp. Trong đó, tại Nghị quyết số 08- NQ/TW của Bộ Chính trị về “Một số nhiệm vụ trọng tâm của công tác tư pháp trong thời gian tới” cũng đã chỉ rõ: nâng cao chất lượng công tố của kiểm sát viên tại phiên toà, bảo đảm tranh tụng dân chủ với luật sư bào chữa và những người tham gia tố tụng khác.Việc phán quyết của Toà án phải căn cứ chủ yếu vào kết quả tranh tụng tại phiên toà, trên cơ sở xem xét đầy đủ, toàn diện các chứng cứ, ý kiến của kiểm sát viên, của người bào chữa, bị cáo, nhân chứng, nguyên đơn để ra bản án có sức thuyết phục trong thời hạn luật định. Các cơ quan tư pháp có trách nhiệm tạo điều kiện để luật sư tham gia vào quá trình tố tụng, tham gia hỏi cung bị can, nghiên cứu hồ sơ vụ án, tranh luận dân chủ tại toà.

Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2003 cũng đã có những quy định cụ thể để tạo điều kiện tăng cường hoạt động tranh tụng như quy định thời gian tham gia của người bào chữa sớm hơn và bổ sung một số quyền của người bào chữa… Trong thời hạn 3 ngày, kể từ ngày nhận được đề nghị của người bào chữa kèm theo giấy tờ liên quan đến việc bào chữa, cơ quan điều tra, viện kiểm sát, toà án phải xem xét, cấp giấy chứng nhận người bào chữa để thực hiện việc bào chữa. Nếu từ chối cấp giấy chứng nhận thì phải nêu rõ lý do. Quy định này đã tạo điều kiện cho người tham gia bào chữa nâng cao được khả năng tranh tụng của các bên trong quá trình giải quyết giải quyết vụ án.

Để người bào chữa được thuận lợi hơn trong quá trình tranh tụng, Điều 58 của Bộ luật Tố tụng Hình sự 2003 quy định: Người bào chữa có quyền được tham gia tố tụng từ khi khởi tố bị can. Trong trường hợp cần giữ bí mật điều tra đối với tội xâm phạm an ninh quốc gia thì Viện trưởng Viện kiểm sát quyết định để người bào chữa tham gia tố tụng từ khi kết thúc điều tra. Điểm đ, Khoản 1, Điều 37 của Bộ luật Tố tụng Hình sự cũng quy định: Kiểm sát viên tham gia phiên toà; hỏi, đưa ra chứng cứ và thực hiện việc luận tội; có quyền phát biểu quan điểm của mình về việc giải quyết vụ án, và tranh luận với những người tham gia tố tụng tại phiên toà.

Nghị quyết số 49/NQ- TW của Bộ Chính trị về Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020 nhấn mạnh: Đổi mới việc tổ chức phiên toà xét xử, xác định rõ hơn vị trí, quyền hạn, trách nhiệm của người tiến hành tố tụng và người tham gia tố tụng theo hướng bảo đảm công khai, dân chủ, nghiêm minh; nâng cao chất lượng tranh tụng tại các phiên toà xét xử, coi đây là bước đột phá của hoạt động tư pháp. Trong quá trình tố tụng phải bảo đảm quyền dân chủ cho bị cáo và người đại diện của họ, tạo điều kiện để cho họ có quyền thực hiện quyền bào chữa. Đây là điều có ý nghĩa rất quan trọng trong quá trình giải quyết vụ án; góp phần trong việc xác định sự thật khách quan của vụ án, giúp cho quá trình giải quyết vụ án được tiến hành dân chủ, khách quan, kết quả giải quyết vụ án được đúng người đúng tội, đúng pháp luật, hạn chế được oan sai trong quá trình xét xử.

Thời gian qua, trong quá trình giải quyết vụ án hình sự, bị cáo cũng như những người bào chữa đã được tạo điều kiện để thực hiện quyền bào chữa. Tuy nhiên, qua thực tiễn xét xử, vì những lý do khác nhau mà các bị cáo hoặc người bào chữa vẫn chưa thực sự được thực hiện hết các quyền của mình. Trong một số vụ án thì tính tranh tụng chưa cao, đôi khi tranh tụng chỉ là vấn đề mang tính hình thức, thủ tục. Điều này đã ảnh hưởng không nhỏ tới quyền lợi của người bị đưa ra xét xử.

Trong thời gian tới, để tăng cường tranh tụng trong tố tụng hình sự theo chủ trương mà Đảng đã đề ra thì cần phải phân định được rành mạch các chức năng cơ bản của tố tụng hình sự đó là buộc tội, bào chữa và xét xử. Cần phải tạo được cơ chế bảo đảm sự bình đẳng giữa bên buộc tội và bên bào chữa trong việc thực thi các chức năng buộc tội và bào chữa, nâng cao vai trò của người bào chữa trong các giai đoạn tố tụng. Tạo các điều kiện về pháp lý và thực tiễn để bị can, bị cáo, và người bào chữa của họ thực hiện quyền chứng minh họ vô tội, hoặc giảm tội, giảm nhẹ hình phạt, có biện pháp chế tài xử lý kịp thời đối với những hành vi vi phạm quyền của những người tham gia tố tụng đặc biệt là vi phạm từ phía các cơ quan tố tụng, những người tiến hành tố tụng. Toà án có trách nhiệm tạo điều kiện để các bên tranh tụng dân chủ tại phiên toà, tôn trọng và lắng nghe ý kiến của các bên và phải ra được phán quyết trên cơ sở kết quả tranh tụng dân chủ tại phiên toà.

Hà An

Nguồn: Báo điện tử Đại biểu nhân dân

Mọi thông tin thắc mắc cần trao đổi liên quan đến các vấn đề trên, xin Quý khách hàng vui lòng liên lạc với Tư vấn Luật Brandco để được hướng dẫn chi tiết.

----------------------------

VAN PHONG CHINH

Dia chi: So 1201 - Toa nha N2D - Khu Do thi Trung Hoa - Nhan Chinh - Ha Noi
Dien thoai: 043. 556 34 88 - 043. 556 34 89 - Fax: 043. 556 34 89 (May le 208)
Website: www.brandco.vn - www.camnangphapluat.com.
Email: brandcovn@gmail.com - care@brandco.vn